การยื่นภาษีปีแรกอาจดูเป็นเรื่องยากสำหรับเด็กจบใหม่หรือ first jobber แต่จริง ๆ แล้วทุกคนสามารถคำนวณภาษีคร่าว ๆ ด้วยตัวเองได้ หากเข้าใจหลักการพื้นฐานเรื่องรายได้ ค่าใช้จ่าย ค่าลดหย่อน และภาษีแบบขั้นบันได ซึ่งจะช่วยให้รู้ล่วงหน้าว่าปีนี้ต้องจ่ายเพิ่มหรือมีโอกาสได้เงินคืน ก่อนยื่นภาษีออนไลน์จริงในปี 2569
ตัวอย่างคำนวณภาษีคร่าว ๆ สำหรับ First Jobber
สมมติสถานการณ์
- เงินเดือน 25,000 บาท
- ทำงานทั้งปี (12 เดือน)
- มีรายได้เสริมฟรีแลนซ์ 50,000 บาท/ปี
- มีค่าลดหย่อนพื้นฐานทั่วไป
1. รายได้ทั้งปี
เงินเดือน: 25,000 × 12 = 300,000 บาท
+ รายได้เสริม = 50,000 บาท
รายได้รวม = 350,000 บาท
2. หักค่าใช้จ่าย
- เงินเดือน หักค่าใช้จ่ายเหมาจ่าย = 100,000 บาท
- รายได้เสริม สมมติหักค่าใช้จ่ายแล้ว เหลือ 40,000 บาท
รายได้หลังหักค่าใช้จ่าย
= (300,000 – 100,000) + 40,000
= 240,000 บาท
3. หักค่าลดหย่อน
- ค่าลดหย่อนส่วนตัว = 60,000 บาท
- ประกันสังคม (ทั้งปี) = 9,000 บาท
รวมค่าลดหย่อน = 69,000 บาท
4. เงินได้สุทธิ
240,000 – 69,000 = 171,000 บาท
จากเงินได้สุทธิอยู่ในเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษี แต่ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาใช้วิธีคำนวณแบบขั้นบันได
อัตราภาษีขั้นบันไดพื้นฐาน
- 0 – 150,000 บาท : อัตราภาษี 0%
- 150,001 – 300,000 บาท : อัตราภาษี 5%
- 300,001 – 500,000 บาท : อัตราภาษี 10%
- 500,001 – 750,000 บาท : อัตราภาษี 15%
- 750,001 – 1,000,000 บาท : อัตราภาษี 20%
- 1,000,001 – 2,000,000 บาท : อัตราภาษี 25%
- 2,000,001 – 5,000,000 บาท : อัตราภาษี 30%
- เกิน 5,000,001 บาท : อัตราภาษี 35%
เมื่อนำมาคำนวณภาษี
- 150,000 บาทแรก → ไม่เสียภาษี
- ส่วนที่เกิน 150,000 บาท
= 171,000 – 150,000
= 21,000 บาท
ภาษีที่ต้องจ่าย
= 21,000 × 5%
= 1,050 บาท
สำหรับบางคนที่สามารถขอเงินคืนได้เพราะตลอดปีบริษัทอาจ หัก ภาษี ณ ที่จ่าย จากเงินเดือนเอาไว้แล้ว หากยอดที่ถูกหักไว้ มากกว่าภาษีที่คำนวณได้จริง
ตัวอย่าง
- โดนหักภาษีไว้ทั้งปี 3,000 บาท
- ภาษีที่ต้องจ่ายจริง 1,050 บาท
ผลลัพธ์
→ ขอคืนภาษีได้ 1,950 บาท
สำหรับ first jobber การคำนวณภาษีด้วยตัวเองไม่จำเป็นต้องเป๊ะเหมือนระบบสรรพากร แต่แค่เข้าใจภาพรวมของรายได้ทั้งจากงานประจำและรายได้เสริม หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนที่มี แล้วนำเงินได้สุทธิไปคำนวณตามอัตราภาษีแบบขั้นบันได ก็จะพอประเมินได้ว่าปีนี้อยู่ในเกณฑ์ต้องเสียภาษีหรือไม่ และถ้าต้องเสีย จะเสียประมาณเท่าไหร่ ช่วยลดความกังวลก่อนยื่นภาษีจริง และทำให้การยื่นภาษีปีแรกในปี 2569 เป็นเรื่องที่จัดการได้ง่ายขึ้นมาก