ช่วงต้นปีวางเป้าหมายแน่วแน่ “จะเป็นคนใหม่ เปลี่ยนตัวเองให้ดีขึ้น” แต่พอเวลาผ่านไป กลับทำไม่สำเร็จสักที รู้ไหมว่า สาเหตุที่เราสร้างวินัยหรือพฤติกรรมดี ๆ ไม่ได้ บางทีไม่ใช่เพราะ “ขาดแรงจูงใจ” แต่อาจเป็นเพราะ “ขาดรายละเอียดที่ชัดเจนในการลงมือทำ” ต่างหาก มาส่องเคล็ดไม่ลับฉบับคนอยากเปลี่ยนแปลงตัวเองกัน
1. บันทึกนิสัย สังเกตตัวเองก่อนเปลี่ยน
ขั้นตอนแรกของการเปลี่ยนนิสัยที่ไม่ดี คือ “สังเกตนิสัยของตนเอง” ให้ลองเขียน “บันทึกนิสัย” แล้วใส่เครื่องหมาย + สำหรับนิสัยดี, – สำหรับนิสัยไม่ดีและ = สำหรับนิสัยทั่วไป
พร้อมจดบันทึก “เวลา–สถานที่–สิ่งกระตุ้น” ในแต่ละครั้ง พอเรารู้ทันพฤติกรรมของตัวเองมากขึ้น จะค่อย ๆ ปรับเปลี่ยนได้ง่ายขึ้นแบบไม่ต้องฝืน
2. เขียน “แผน” ชัดเจนที่สุดเท่าที่จะทำได้
เวลาวางแผนอยากทำอะไร ควรใส่เวลาและสถานที่ลงไปด้วย เพราะเมื่อกำหนดชัด การลงมือทำจะง่ายขึ้นมากเช่น แทนที่จะบอกว่า “ทุกสัปดาห์จะส่งรายงาน” ให้เปลี่ยนเป็น “ทุกวันศุกร์ก่อน 4 โมงเย็น จะต้องส่งรายงานประจำสัปดาห์” ย่อมได้ผลดีกว่า
3. ใช้เทคนิค Habit Stacking เพิ่มนิสัยดี ๆ ต่อจากสิ่งที่ทำอยู่แล้ว
การเพิ่มนิสัยเล็ก ๆ ลงไปในสิ่งที่ทำเป็นประจำ จนกลายเป็นกิจวัตรประจำวัน เช่น หลังเข้าห้องน้ำ เราจะล้างมือ หลังล้างมือเราจะใช้ผ้าเช็ดมือ ใช้ผ้าเช็ดมือบ่อย ๆ จะต้องซัก ซึ่งนิสัยเหล่านี้เกิดเป็น “ชุดพฤติกรรมต่อเนื่อง” ที่ช่วยให้ไม่ต้องคอยบังคับตัวเองตลอดเวลา
ลองนำไปปรับใช้กับพฤติกรรมที่เรารู้สึกอยากเปลี่ยนแปลง เช่น ก่อนซื้อของฟุ่มเฟือยหนึ่งอย่าง ลองเขียนความจำเป็น หรือรอสัก 1 วันก่อน แค่ขั้นตอนเล็ก ๆ แบบนี้ ก็ช่วยให้เราคิดทบทวน และตัดสินใจได้ดีขึ้น
4. ออกแบบสภาพแวดล้อม
แรงจูงใจภายในสำคัญก็จริง แต่ “สิ่งแวดล้อม” ก็สำคัญไม่แพ้กัน เพราะสิ่งแวดล้อมคือแรงกระตุ้น หากสภาพแวดล้อมชี้นำให้ “ทำ” ก็ทำง่ายขึ้น อาจนำมาปรับใช้ด้วยการแปะโพสต์อิทไว้บนโต๊ะ บนตู้เย็น หรือ ตั้งเตือนในมือถือ เพื่อกระตุ้นให้ทำพฤติกรรมดี ๆ ที่ต้องการ
ถ้ายังไม่เวิร์ก อีกหนทางหนึ่งคือ “เรียนรู้จากคนอื่น” สังเกตนิสัยดี ๆ ของคนที่ประสบความสำเร็จ แล้วปรับใช้ในแบบของเราเอง รับรองว่าจะได้ทั้งแรงบันดาลใจและวิธีลงมือทำจริง!